<article xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xml:lang="fr"><front><journal-meta><journal-id journal-id-type="publisher">episciences.org</journal-id><journal-id journal-id-type="issn" specific-use="electronic">2557-9959</journal-id><journal-title-group><journal-title>Sociétés plurielles</journal-title><abbrev-journal-title>SOCIETES-PLURIELLES</abbrev-journal-title></journal-title-group><issn specific-use="electronic">2557-9959</issn><publisher><publisher-name>Presses de l’Inalco</publisher-name><publisher-loc>                                            Paris, France                                        <email>support@episciences.org</email>                    <uri>https://www.episciences.org</uri>                    <uri>https://societes-plurielles.episciences.org</uri>                </publisher-loc></publisher></journal-meta><article-meta><article-id pub-id-type="doi">10.46298/societes-plurielles.2026.17332</article-id><article-id pub-id-type="hal">hal-05460774</article-id><article-id pub-id-type="publisher-id">http://societes-plurielles.episciences.org/17332</article-id><article-catgories><series-text content-type="text">Articles</series-text></article-catgories><title-group><article-title xml:lang="fr">Ambiguïté du rire pour faire une société humaine</article-title><trans-title-group xml:lang="ja"><trans-title>人間社会を作る笑いの両義性</trans-title></trans-title-group><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>: The Ambiguity of Laughter in the Making of Human Society</trans-title></trans-title-group></title-group><contrib-group><contrib contrib-type="author"><name><surname>Date</surname><given-names>Kiyonobu</given-names></name><institution-wrap><institution><institution_id type="ror">https://ror.org/057zh3y96</institution_id><institution_name>University of Tokyo [Tokyo] = Tōkyō teikoku daigaku</institution_name></institution><institution><institution_id type="ror">https://ror.org/057zh3y96</institution_id><institution_name>The University of Tokyo</institution_name></institution></institution-wrap></contrib></contrib-group><pub-date pub-type="epub"><day>16</day><month>01</month><year>2026</year></pub-date><volume>Around Bernard Lahire, « Les structures fondamentales des sociétés humaines », 2023</volume><uri specific-use="for-review">http://societes-plurielles.episciences.org/17332/pdf</uri><self-uri>http://societes-plurielles.episciences.org/17332</self-uri><abstract xml:lang="en"><p>This article explores the ambivalent social functions of laughter through an interdisciplinary approach combining sociology, ethology, anthropology, developmental psychology, and, to some extent, gender studies and technology. It analyzes the evolutionary, normative, critical, and cultural dimensions of human laughter. It thus shows that laughter constitutes a fundamental social practice – at once a vector of inclusion and sanction, and potentially of subversion and relational creativity.</p></abstract><trans-abstract xml:lang="fr"><p>Cet article explore les fonctions sociales ambivalentes du rire à travers une approche interdisciplinaire combinant la sociologie, l’éthologie, l’anthropologie, la psychologie du développement, voire les études de genre et la technologie. Il analyse les dimensions évolutives, normatives, critiques et culturelles du rire humain. Il montre ainsi que le rire constitue une pratique sociale fondamentale, à la fois vecteur d’inclusion et de sanction, voire de subversion et de créativité relationnelle.</p></trans-abstract><trans-abstract xml:lang="ja"><p>本論文は、笑いの社会的機能の両義性を、社会学、動物行動学、文化人類学、発達心理学、さらにはジェンダー研究や技術研究を横断する学際的アプローチによって検討するものである。人間の笑いに内在する進化的・規範的・批判的・文化的な諸次元を分析することで、笑いが人間社会における基本的な社会的実践であることを明らかにする。それは、包摂や制裁を媒介するものであると同時に、転覆や関係の創造可能性にも開かれている</p></trans-abstract><kwd-group kwd-group-type="author" xml:lang="fr"><kwd>interculturality</kwd><kwd>posthumanity</kwd><kwd>gender</kwd><kwd>inclusion</kwd><kwd>social exclusion</kwd><kwd>Henri Bergson</kwd><kwd>sociology</kwd><kwd>evolution</kwd><kwd>smile</kwd><kwd>laughter</kwd><kwd>child development</kwd><kwd>exclusion sociale</kwd><kwd>inclusion</kwd><kwd>Henri Bergson</kwd><kwd>sociologie</kwd><kwd>développement de l’enfant</kwd><kwd>évolution</kwd><kwd>sourire</kwd><kwd>rire</kwd><kwd>genre</kwd><kwd>interculturalité</kwd><kwd>posthumanité</kwd><kwd>ポストヒューマン</kwd><kwd>間文化性</kwd><kwd>ジェンダー</kwd><kwd>包摂</kwd><kwd>社会的排除</kwd><kwd>アンリ・ベルクソン</kwd><kwd>社会学</kwd><kwd>子どもの発達</kwd><kwd>進化</kwd><kwd>微笑</kwd><kwd>笑い</kwd><kwd>[SHS]Humanities and Social Sciences</kwd></kwd-group><permissions><copyright-year>2026</copyright-year><copyright-holder>The Author(s)</copyright-holder><license license-type="open-access" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0"/></permissions><counts><page-count count="32"/></counts></article-meta></front><body/></article>